| |
|
| |
|
Bu gün dünyamýzda harika bir dikey taþýma aracý olarak kullandýðýmýz ve insanlýðýn hizmetine sunulan asansör ilk olarak Avrupadan bütün dünyaya yayýldýðýný günümüze kadar gelen elimizdeki belgelerden öðreniyoruz.
Çok eski çaðlardan orta çaða 13 yüzyýlýn baþlarýna kadar kaldýrma araçlarýnýn arkasýndaki güç Ýnsan ve Hayvan gücüydü Eski Roma Ýmparotorluðu saraylarýnda katlar arasýnda inip çýkan dolaplarýn bulunduðu yazýtlardan öðreniyoruz. Romalý Mimar VÝTARÜS .M.S. 26 yýlýnda yazmýþ olduðu eserde Romada M.Ö. 236 yýl önce dahi yük kaldýrmak ve indirmek için bir takým araçlarýndan söz etmiþtir. Daha sonra bu dolaplarýn ilkel bir asansör olduðuna o zamanki bilim adamlarý karar vermiþlerdir.
Orta çað dönemlerinde buna benzer dolaplarýn (asansör) manastýrlarýn duvarlarýnda dýþarýdan faaliyet gösteren asansörlerin olduðu bilinmektedir bu tür asansörlerin daha çok savunma ve korunma amaçla yapýldýðý düþmanlarýn gece baskýnlarý yaparak içeriye girmesinin önlenmesi için yapýldýðý düþünülmektedir.
17. Yüz yýlýn baþlarýnda VELAYER adýndaki bir fransýz mimar bu ilkel aleti biraz daha geliþtirerek karþý aðýrlýk ile daha iyi dengede çalýþmasýný saðladý ve bu alet elle çevrilerek hareket ettiriliyordu bunun adýna ise uçan sandelye adýný vermiþtir. 15 yýl sonra Amarikalý mimar HENRY WATERMAN daha büyük bir dolap yaptý ve iki katlý bir binada kullandý bu aleti basýnçlý hava ile çalýþtýrarak. Ýnsan gücüne ihtiyaç kalmadýðýný gösterdi.1867 yýlýnda EDOUX adýnda Fransýz mühendis uluslar arasý Paris sergisi munasebetiyle yeni bir kaldýrma makinesi yaptý ve adýný ASANSÖR (Asseneeur) koydu bu makine ziyarete gelen misafirleri en yüksek noktaya kadar çýkartýp indiriyordu.1878 yýlýnda yine Paris sergisinde EDOUX Asansör ile 62.5 metreye yüksekliðe çýkarmayý baþardý.1880 yýlýnda bu kez Alman fizik çi ERNER VAN SÝEMENS yeni bir buluþ ortaya çýkardý. MANNHEÝM sergisinde Elektrikten faydalandý. 1889 yýlýnda Pariste açýlan bir sergide ünlü fransýz Mühendis EÝFFEL adýný ölümsüzleþtirdiði birde asansör kurdu ve insanlar zahmetsiz bu kuleye çýkararak Parisi seyrettirdi..Çok deðil tam 3 yýl sonra Ülkemizde Ýstanbul'da tarihin saklý olduðu bir kent Altýn Boynuz'un büyüleyici güzelliðine bakan otelde (Pera palas), Orient Expres yolcularýný aðýrlamak için 1892 yýlýnda Fransýz Mimar Alxander Valley tarafýndan inþa edilmiþtir.
Beyoðlu'nda ilk elektrik kullanan bina olmakla birlikte, Türkiye'nin en eski elektrikli asansörüde Pera Palas otelinde bulunmaktadýr. (1892) Otelin en güzel köþelerinden birini oluþturan asýrlýk asansör adeta Pera Palas'la bütünleþmiþ, yenilerine taþ çýkarýrcasýna günümüze kadar güzelliðini ve ihtiþamýný koruyarak gelmiþtir. 5 kiþi (400)kg bir aðýrlýk taþýyabilen asansörün haftada bir bakýmý ve yýlda birkezde muayenesi yapýlmaktadýr. Bir Liftboy'un idare ettiði asansörde þimdiye kadar önemli bir kazanýn meydana gelmemesi yüzyýllýk asansörün gurur kaynaðý olmuþtur.
Tam 15 yýl sonra Ülkemizin ve Ege bölgemizin incisi olan ÝZMÝR'de 1907 yýlýnda Musevi Vatandaþýmýz olan Nesim Levi tarafýndan Karataþ semtinde bir Asansör kuruldu,Özelikle yaþlý ve sakatlarýn kullanýmý gayesi yapýlan bu asansör önceleri su buharý ile çalýþýyordu bu gün ise Elektrikle çalýþýyor.Bu yapý Ýzmir in tarihi asansör kulesiydi 60 metre yükseklikte olan bu kulede 55 metre seyir mesafeli iki asansör bulunuyor yakýn bir tarihe kadar bozuk olan asansörler 1995 yýlýnda Ýzmir belediyesi tarafýndan restore edilmiþtir asansörün üst katýnda dinlenmeniz ve Ýzmir körfezinin eþsiz manzarasýný seyretmenizi olanak saðlayan bir kafe ve restaurant bulunmamaktadýr.
Bu tarihlerden birkaç yýl arayla özelikle Ýstanbulun Beyoðlu semtinde bir çok asansör inþa edilmiþ ne yazýkki bunlar yapýlan imar tadilatlarýnda yada yýkýlan binalarýn yerine yenilerin yapýlmasý sureti ile bu tarihi asansörler yok olmuþtur.
19.yüz yýlýn baþlarýnda dünyada asansörlerde yapýlan teknolojik devrimler sayesinde hýzla ivme kazanarak Uluslar arasý dev firmalar kurulmuþ ve asasörde adeta bir teknolojik devrim yaratýlmýþtýr.
Bu gün bu asansörler hýzlarý saniyede 8 metre olan ve 400 metreye kadar yükselen asansörle yapýlmakta üstelik bu asansörler rahatlýkla 20-25 kiþiyi taþýyabilen akýllý asansörlerdir.
Akýllý asansörler den çok kýsa olarak söz etmek gerekirse bu asansörler bina yolcu trafiðine göre tasarlanmýþ,hatta otmasyon sistemi sayesinde yolcunun kullaným alýþkanlýklarý takip ederek Örneðin: her gün herhangi bir kattan asansöre binen yolcu birkaç gün sonra sistem sayesinde otomatik olarak algýlanýr o yolcuyu o katta hazýr bekler.en önemlisi her hangi bir tehlike anýnda asansörün veri bankasýnda biriken bilgiler sayesinde asansörlerin öncelikle hangi katlara yöneleceðini kendisi belirler.Asansör dolduðunda diðer katlara uðramadan gider ve vakit kaybýnýn önüne geçerler.Ayrýca bu asansörler UPS beslemeli yapýldýðý takdirde elektrik kesilmelerinde veya jeneratör arýzasýnda asansörlerin kat arasýnda kalmasý da önlenebilmektedir. |
| |
| |
|
|
